Ποιοι κρατούν το μυαλό “κοφτερό” μέχρι τα γεράματα – Τα 3 προφίλ που προστατεύουν από την άνοια
Γιατί κάποιοι άνθρωποι διατηρούν τη μνήμη και τη διαύγειά τους μέχρι τα βαθιά γεράματα, ενώ άλλοι εμφανίζουν άνοια;
Η επιστήμη δείχνει ότι συγκεκριμένα προφίλ και συνήθειες ζωής μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά την υγεία του εγκεφάλου.
Από τη διατροφή και τη σωματική δραστηριότητα μέχρι την κοινωνική ζωή και τη νοητική άσκηση, οι παράγοντες που παίζουν ρόλο είναι πολλοί. Μελέτες έχουν εντοπίσει τρία βασικά προφίλ ανθρώπων που φαίνεται να προστατεύονται περισσότερο από τη γνωστική έκπτωση.
Ποιοι κρατούν το μυαλό “κοφτερό” μέχρι τα γεράματα – Τα 3 προφίλ που προστατεύουν από την άνοια
Δείτε ποια είναι αυτά και πώς μπορείτε να ενισχύσετε τη μνήμη σας μέσα από απλές καθημερινές επιλογές.
Έρευνα σε περισσότερους από 1.000 μεσήλικες και ηλικιωμένους για την επίδραση του ψυχολογικού προφίλ στην υγεία του εγκεφάλου δείχνει ποιοι καταφέρνουν να ξεφεύγουν από τον κίνδυνο άνοιας και έχουν διαύγεια έως τα βαθιά γεράματα
Η εύρεση σκοπού και οι θετικές σκέψεις είναι μερικές μόνο από τις «άμυνες» που εξασφαλίζει η αισιόδοξη στάση ζωής κόντρα στη γήρανση του εγκεφάλου και τον κίνδυνο άνοιας, συμπεραίνει διεθνής επιστημονική ομάδα μετά την ανασκόπηση δεδομένων από περισσότερους των 1.000 μεσήλικες και ηλικιωμένους.
Η μελέτη τους, που δημοσιεύεται στο Nature Mental Health, ανέδειξε τρία ψυχολογικά προφίλ, καθένα από τα οποία επηρεάζει διαφορετικά τον ρυθμό γνωστικής εξασθένησης αλλά και την ποιότητα του ύπνου.
Σύμφωνα με την ερευνητική ομάδα, της οποίας ηγήθηκε ο David Bartrés-Faz, ερευνητής στη Σχολή Ιατρικής και Επιστημών Υγείας και στο Ινστιτούτο Νευροεπιστημών (UBneuro) του Πανεπιστημίου της Βαρκελώνης, τα ευρήματα αναδεικνύουν την ανάγκη για ολοκληρωμένες ψυχολογικές αξιολογήσεις των ασθενών, ώστε να καθίσταται δυνατή η εφαρμογή στοχευμένων και εξατομικευμένων στρατηγικών προς υιοθέτηση ωφέλιμων για τη γνωστική υγεία συμπεριφορών.
Παράγοντες κινδύνου και ασπίδες
Σειρά από πρόσφατες μελέτες έχουν συνδέσει συγκεκριμένα ψυχολογικά χαρακτηριστικά με αυξημένο κίνδυνο γνωστικής φθοράς, νευροεκφύλισης και άνοιας, όπως τα επαναλαμβανόμενα μοτίβα αρνητικών σκέψεων και η τάση για εντονότερη βίωση του άγχους και αντιλαμβανόμενου στρες συνδέονται.
Στον αντίποδα, χαρακτηριστικά με θετικό πρόσημο, όπως η ύπαρξη στόχου για τη ζωή ή ο αναστοχασμός, έχουν επιδείξει προστατευτικές ιδιότητες έναντι της γνωστικής έκπτωσης.
Στην προκείμενη μελέτη, που βασίστηκε σε δεδομένα ενηλίκων χωρίς νοητική εξασθένηση από το ερευνητικό project «Barcelona Brain Health Initiative» του Ινστιτούτου Υγείας του Εγκεφάλου και Νευροαποκατάστασης Guttmann στη Βαρκελώνη και τη διεθνή μελέτη «Medit-Aging», οι ερευνητές επιχείρησαν να εξετάσουν τους ως άνω επιβαρυντικούς και προστατευτικούς παράγοντες στο πλαίσιο ολοκληρωμένων ψυχολογικών προφίλ.
«Τα ψυχολογικά χαρακτηριστικά δεν υπάρχουν μεμονωμένα» αναφέρει ο Bartrés-Faz, κύριος ερευνητής στο Ινστιτούτο Guttmann, εξηγώντας ότι, μέχρι σήμερα, όλες σχεδόν οι έρευνες τα έχουν εξετάσει ως ανεξάρτητα στοιχεία.
Η ερευνητική ομάδα ανέλυσε πώς κάθε προφίλ συνδέεται με δείκτες ψυχικής υγείας, νοημοσύνης, τρόπου ζωής, καθώς και την ακεραιότητα του εγκεφάλου, όπως εκτιμάται με τη μέτρηση του πάχους του φλοιού. Επίσης, μελέτησε την πορεία των γνωστικών λειτουργιών και της σταδιακής ατροφίας του εγκεφάλου με την πάροδο του χρόνου.
Αποτύπωμα στην ψυχική και σωματική υγεία
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι ένα «ισορροπημένο» ψυχολογικό προφίλ, με ελαφρώς ενισχυμένους τους προστατευτικούς παράγοντες και ελαφρώς λιγότερους παράγοντες κινδύνου, συνδέεται με καλύτερη ψυχική και γνωστική υγεία. «Αυτές οι συσχετίσεις παρατηρήθηκαν σε όλες τις ηλικιακές ομάδες της μελέτης, γεγονός που υπογραμμίζει τη σημασία της ισορροπίας μεταξύ πολλών ψυχολογικών χαρακτηριστικών για τη διατήρηση της ψυχικής, γνωστικής και εγκεφαλικής υγείας» ανέφερε ο Bartrés-Faz.
Εν αντιθέσει, στο ψυχολογικό προφίλ με χαμηλά επίπεδα σε προστατευτικά στοιχεία, όπως η αίσθηση του σκοπού, η εξωστρέφεια ή η προθυμία για νέες εμπειρίες, σχετίζεται με χειρότερη γνωστική ικανότητα, εντονότερη εγκεφαλική ατροφία και μειωμένη προσκόλληση σε υγιεινούς τρόπους ζωής.
Το τρίτο προφίλ, που χαρακτηρίζεται από υψηλά επίπεδα αρνητικών χαρακτηριστικών, όπως απαισιόδοξες σκέψεις και στενοχώρια, «μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο γνωστικής εξασθένησης και άνοιας μέσω μιας ψυχο-συναισθηματικής οδού, που συμπεριλαλμβάνει την εκδήλωση συμπτωμάτων όπως κατάθλιψη, άγχος, μοναξιά και διαταραχές ύπνου», σύμφωνα με τον Bartrés-Faz.
Προοπτικές και προκλήσεις
Οι ερευνητές ανέφεραν πως, σε περίπτωση που τα ευρήματά τους επιβεβαιωθούν σε μεγαλύτερα πληθυσμιακά δείγματα, πιθανώς να ανοίξουν νέα μονοπάτια στο πεδίο της πρόληψης μέσω του τρόπου ζωής και της ψυχολογίας.
«Για παράδειγμα, άτομα με χαρακτηριστικά που αντιστοιχούν στο ψυχολογικό προφίλ χαμηλών επιπέδων προστατευτικών παραγόντων πιθανώς επωφελούνταν περισσότερο από ψυχοθεραπείες που επικεντρώνονται στον εντοπισμό ή τον επαναπροσδιορισμό σημαντικών συμπεριφορών και στόχων ζωής, όπως η θεραπεία αποδοχής και δέσμευσης» ανέφερε ο Bartrés-Faz.
Αντίστοιχα, άτομα με χαρακτηριστικά του τρίτου προφίλ θα μπορούσαν να επωφεληθούν από θεραπευτικές παρεμβάσεις για τη διαχείριση του άγχους.
Συμβουλές
Κρατήστε τον εγκέφαλο ενεργό με νέες δραστηριότητες
Ασκηθείτε τακτικά
Τρώτε υγιεινά και ισορροπημένα
Διατηρήστε κοινωνικές επαφές
Κοιμηθείτε επαρκώς
Μειώστε το στρες
Η φροντίδα του εγκεφάλου σας δεν είναι κάτι που ξεκινά στα γεράματα, αλλά μια διαδικασία που χτίζεται καθημερινά.
Εντάξτε στη ζωή σας μικρές συνήθειες που ενισχύουν τη μνήμη, όπως η σωματική άσκηση, η ισορροπημένη διατροφή και η διαρκής μάθηση.
Μην υποτιμάτε τη σημασία της κοινωνικής επαφής και της ψυχικής ευεξίας. Αν αρχίσετε από σήμερα, μπορείτε να κάνετε τη διαφορά στο μέλλον σας.
Η πρόληψη είναι το πιο δυνατό “όπλο” απέναντι στην άνοια και η συνέπεια το κλειδί για ένα καθαρό και ενεργό μυαλό.
